Historie 1967-1974

Op weg naar een nieuw gemeenschapshuis (1967-1974)

In het najaar van 1967 komt er opnieuw actie voor een nieuw gemeenschapshuis. Op initiatief van drs. Jo van Aken uit de Schoonbronstraat komt een comité van de grond, dat naast Van Aken bestaat uit Jac Eijssen, Frans Funcken, Jeu Lenssen, Zef Waelen en Fon Weusten.
Aan de oprichting van dit comité ligt een aantal redenen ten grondslag:

  • De gemeente Valkenburg-Houthem heeft plannen om een uitbreidingsplan te realiseren in het gebied waar het verenigingsgebouw ligt; de vrees bestaat dat de eigenaar van de grond waarop het gebouw ligt bereid is deze grond te verkopen;

  • Het verenigingsgebouw is in een slechte staat van onderhoud;

  • De lagere school heeft behoefte aan een gymnastiekzaal; bouw in combinatie met een gemeenschapshuis levert grote financiële voordelen op;

  • Her en der verrijzen gemeenschapshuizen als paddestoelen uit de grond door gunstige subsidies die door het Rijk worden verstrekt.

Het comité inventariseert in eerste instantie de mogelijkheden binnen de gemeenschap Schin op Geul en legt contacten met o.a. de Gemeente (via wethouder Schoonbrood), het Groene Kruis, het kerkbestuur en de diverse verenigingen. Een belangrijke rol in deze oriënteringsfase vervult de Stichting Streekontwikkeling Zuidelijk Limburg.
In een schrijven van drs. J. Theunissen van voornoemde stichting, d.d. 1 maart 1968, staan de voorwaarden vermeld om in aanmerking te komen voor subsidie:

“… het gebouw dient eigendom te zijn van een daartoe speciaal in het leven geroepen stichting. Deze stichting dient zoveel mogelijk een afspiegeling te zijn van de hele dorpsgemeenschap”.

 

pag07

Op 21 augustus 1968 wordt ten kantore van notaris Palmen te Klimmen bij notatiële akte de “Stichting Gemeenschapsvoorzieningen Schin op Geul” in het leven geroepen. Er is nadrukkelijk gekozen voor de naam “Gemeenschapsvoorzieningen”, omdat men op dat moment meent na realisatie van het gemeenschapshuis ook andere voorzieningen te kunnen bewerkstelligen, o.a. speelterreinen en een speeltuin.
Het eerste doel van de Stichting is, samen met alle verenigingen en belanghebbenden, een nieuw gemeenschapshuis realiseren. In afwachting daarvan zal het bestaande gebouw in stand worden gehouden. Omdat de Stichting geen startkapitaal heeft, koopt Jo van Aken op persoonlijke titel de grond waarop het verenigingsgebouw staat. Daarmee is in eerste instantie het voortbestaan van het gebouw gewaarborgd.

Bij de oprichting bestaat het dagelijks bestuur uit Jo van Aken (voorzitter), Fon Weusten (secretaris), Jeu Lenssen (penningmeester) en Frans Funcken en Zef Waelen als lid. De verenigingen worden verzocht een lid van of namens hun bestuur af te vaardigen in het algemeen bestuur van de Stichting.
Namens deze verenigingen en andere belanghebbende instanties nemen eind 1968 zitting:

  • de heer P. Lucassen, namens gymnastiekvereniging Het Geuldal
  • de heer A. Stassen, namens fanfare Sint Cornelius
  • de heer H. Lassauw, namens de Stichting Jeugdcentrum
  • de heer J. Smeets, namens het kerkbestuur
  • de heer J. Swillens sr., namens schutterij Sint Mauritius
  • de heer Fr. Ackermans, namens de Samenwerkende Verenigingen
  • de heer Z. Bosch, namens zangvereniging Inter Nos
  • de heer J. Salden, namens voetbalvereniging Struchter Boys
  • de heer A. Laeven, namens het Groene Kruis
  • de heer H. Bovens, namens het N.K.V.

Het algemeen bestuur vergadert voor de eerste keer op 1 november 1968 in het Verenigingsgebouw. In deze vergadering wordt opheldering gegeven over de procedures die gevolgd zijn bij de oprichting en de redenen waarom een en ander met grote haast is geschied.

Een eerste positieve reactie volgt al heel vlug: op initiatief van Dorus van Gessel wordt een financieel comité (FICO) in het leven geroepen. Het comité stelt zich ten doel f 25.000,= bij elkaar te brengen.
Maar niet iedereen is enthousiast. Al op 11 oktober 1968 vergadert het dagelijks bestuur met een afvaardiging van de hotel- en caféhouders in het dorp. Men vreest oneerlijke concurrentie en stelt geen prijs op “een zevende café”. Gepleit wordt voor het bouwen van een gymnastiekzaal bij de school. Men is bereid hier financieel aan bij te dragen. Naast het dagelijks bestuur zijn op deze vergadering, namens de horeca aanwezig, de heren Coumans, Janssen, Leenders, Salden, Slippens, Weerts en Willems.
Aan de bezorgdheid van de horeca-ondernemers wordt nadien in zoverre tegemoet gekomen dat, op voordracht van het college van B & W, de horecavereniging een zetel krijgt binnen het algemeen bestuur van de Stichting.

Eind 1968 zijn er meerdere opties voor realisatie van een gemeenschapshuis: renovatie van de oude pastorie, renovatie van hoeve De Hoogbeek, nieuwbouw.
De oude pastorie, waarin op dat moment de kleuterschool is gevestigd, komt na realisatie van de nieuwe kleuterschool vrij. Al spoedig blijkt echter dat uitbreiding van dit gebouw op grote bezwaren van Monumentenzorg stuit.
De gemeente Valkenburg-Houthem is een groot voorstander van renovatie van “De Hoogbeek”. Het gebouw staat leeg en verval dreigt. Tijdens een speciale vergadering op 14 februari 1969 in Hotel Salden houdt burgemeester Breekpot een warm pleidooi voor renovatie van de hoeve. Hierbij verwijst hij zelfs naar het Stokstraatplan in Maastricht, “dat een uitstekend voorbeeld is hoe oude, uitgewoonde en versleten gebouwen opgeknapt kunnen worden”.

Uit becijferingen van het dagelijks bestuur komt vast te staan dat bij renovatie van “De Hoogbeek” een tekort is van f 140.000,= met daarnaast een jaarlijkse exploitatiedruk van f 16.000,=.
Nieuwbouw lijkt daarentegen financieel haalbaar.
In de algemene bestuursvergadering van 22 augustus 1969 worden beide alternatieven aan de vergadering voorgelegd. Met 12 stemmen vóór en 1 blanco stem kiest men voor nieuwbouw en krijgt het dagelijks bestuur volmacht de plannen verder uit te werken. In deze vergadering zegt het kerkbestuur, bij monde van de heer J. Smeets, financiële steun toe.

Er volgt nu een lange weg van onderhandelingen. Vele tekeningen, begrotingen en financiële plaatjes volgen elkaar op. De Gemeente reageert niet negatief op de plannen voor nieuwbouw, maar geeft in een schrijven van 29 augustus 1969 aan prioriteit te willen verlenen aan de realisatie van een nieuwe kleuterschool.
De onderhandelingen over grondaankoop verlopen moeizaam. De grondprijs ligt hoog en de Gemeente wenst geen concessies te doen richting gemeenschapshuis.
In het voorjaar van 1971 komt er enig schot in de zaak:

  • Het bestuur van het Groene Kruis en de Stichting Gemeenschapsvoorzieningen spreken de intentie uit onder één dak te bouwen. Daarbij zal de wachtkamerruimte van het Groene Kruis ook door het gemeenschapshuis als vergaderruimte gebruikt kunnen worden.

  • Het College van B & W is bereid een cessieverklaring af te geven voor de gelden van het gymnastiekonderwijs (de vergoeding die de Gemeente ontvangt wordt in z’n totaliteit doorbetaald aan de Stichting).

  • Het kerkbestuur zegt bij monde van pastoor Coenen in de algemene bestuursvergadering van 3 juni 1971 toe “uit de opbrengst van de oude pastorie naar vermogen bij te dragen”.

Inmiddels is Jo van Aken op 1 mei 1971 afgetreden als voorzitter. Hij wordt opgevolgd door Zef Waelen.

Eind 1971 is er weer tegenslag. Van rijkswege worden, door verandering in de regelgeving, geen subsidies meer verleend voor gemeenschapshuizen. Voor de gemeenschap Schin op Geul betekent dat een nog grotere financiële inspanning.
Toch neemt het dagelijks bestuur het besluit een schetsplan te laten vervaardigen door het architectenbureau Hoen-Ubachs-Roomans uit Maastricht. In een schrijven aan de Gemeente, d.d. 27 november 1972, wordt nogmaals een beroep gedaan op een aanvullende subsidie van f 55.000,=.

 

pag11

Op 6 april 1973 gaan in het dorp de vlaggen uit: bij besluit van de gemeenteraad van Valkenburg-Houthem wordt een éénmalige subsidie toegekend van f 80.000,=. Deze toekenning is mede te danken aan voorspraak van het provinciaal bestuur, dat enorm gecharmeerd is van de grote inspanningen van de inwoners van Schin op Geul. Maar ook de bereidwilligheid tot medewerking bij het College van B & W is gewijzigd. Ongetwijfeld een verdienste van gemeentesecretaris Sluijsmans, die al jaren steeds een open oor heeft voor de ontwikkelingen in Schin op Geul. Ook van invloed is de spoed waarmee het Groene Kruis aan de slag moet (voor 1 juli 1973), wil men een subsidie van f 25.000,= niet mislopen.
Er volgen verder subsidieaanvragen bij het Koningin Juliana Fonds en de Provincie, en aan het kerkbestuur wordt gevraagd de mondeling toegezegde f 25.000,= schriftelijk te bevestigen.

In de algemene bestuursvergadering van 27 augustus 1973 wordt met algemene stemmen besloten met de bouw te starten. De bouwwerkzaamheden worden aan de firma Kickken gegund.
De totale bouwkosten zijn geraamd op f 410.000,=. Het bestuur komt met de aannemer overeen f 72.000,= buiten het bestek te laten. Door uitvoering van dit deel onder eigen beheer, met behulp van de verenigingen, wordt f  20.000,= bespaard.
Blijft een tekort van f 20.000,=. Een groots pinksterweekendfeest, georganiseerd door de samenwerkende verenigingen, met als hoogtepunt een optreden van de in die dagen wijd en zijd bekende popgroep “Livin’ Blues”, levert f 13.000,= op. Daarmee komt de inbreng van de bevolking op ruim f 90.000,=.
Inmiddels laat het kerkbestuur weten f 25.000,= als lening te verstrekken, met een symbolische rente van f  2,50 per jaar. Zolang het gebouw de bestemming “gemeenschapshuis” heeft, zal het bedrag niet worden teruggevorderd.
Naast een provinciale subsidie van f 36.000,= levert ook de gemeente Wijlre een bijdrage: f 15.000,=. Bij de Rabobank wordt verder een hypotheek ter hoogte van f 152.000,= afgesloten om de financiering rond te krijgen.
De bouw van een jeugdzaal, waarvan de kosten op f 150.000,= geraamd zijn, gaat noodgedwongen de ijskast in.
In december 1973 gaan de eerste heipalen de grond in en begint de daadwerkelijke realisatie van het zo lang gewenste gemeenschapshuis.
De totale kosten bedragen ruim een half miljoen gulden.
Op 31 mei 1974 gaat de “mei” in top en in augustus wordt de bouw afgerond.

Bij het begin van het nieuwe schooljaar kan de school al gebruik maken van de gymnastiekaccommodatie (21 lesuren per week). Het Groene Kruis opent als eerste op 12 oktober 1974 haar deuren en een week later, op 19 oktober, volgt het gemeenschapshuis. Loco-burgemeester J. Schurgers verricht bij beide gebouwen de officiële opening en pastoor W. Coenen zegent de lokaliteiten in.
Door eendrachtige samenwerking en stug volhouden heeft Schin op Geul en Oud-Valkenburg een nieuw gemeenschapshuis.

pag12

Opening gemeenschapshuis op 19 oktober 1974

FICO
Een apart verhaal bij de realisatie van het gemeenschapshuis, vormt het financieel comité (Fico).
Het comité wordt op 20 september 1968 in Hotel Salden geïnstalleerd. Voorzitter is Dorus van Gessel, secretaris Jean Sleijpen en penningmeester Harry Winthagen. Als leden sluiten zich aan: Nic Bock, Hein Ladenstein, Frans Ackermans, Arthur Frissen en Sjeng Schmets.
Het Fico vergadert in de beginfase tweewekelijks op de vrijdagavond in het schoolgebouw. De eerste actie van het comité is een dropping op 27 september 1968; de opbrengst bedraagt f 320,=.
Het comité breidt zich snel uit. Nieuwe leden die verwelkomd worden, zijn mevrouw Ackermans, mevrouw Boon-Huyts, mevrouw Coemans, mevrouw Muyrers-Reneerkens, mevrouw Vliegen, de heer J. Fens, de heer Groven en de heer H. Franken.

 

pag16

In november 1968 verschijnt het eerste Fico-bulletin. Met deze maandelijks verschijnende informatiefolder wordt de bevolking, onder het motto “Doe mee – Bouw mee – Leef mee”, op de hoogte gehouden van het wel en wee rond het te bouwen gemeenschapshuis. De eerste 13 nummers worden gedrukt bij Comar in Margraten, de volgende nummers rollen van de pers op de zolderkamer van Frans Ackermans.

Op 5 januari 1969 start men een enveloppenactie, die gehandhaaft blijft tot aan de start van de bouwwerkzaamheden. Wekelijks halen Fico-leden in hun wijk enveloppen op met bijdragen van de inwoners. Alleen al in 1969 levert dat een bedrag van f 8.000,= op. Sjeng Schmets voert de administratie over deze actie. Al die jaren houdt hij nauwkeurig boek van de bijdragen uit de wijken.
In januari 1969 start een balpen-actie. In heel Zuid-Limburg worden balpennen verkocht. Maria Ladenstein verzorgt de uitgifte en houdt de administratie bij. Uiteindelijk levert de actie f 1.500,= op.
Op 23 maart 1969 houdt men een auto-oriëntatietocht, met deelname van ruim 30 auto’s. De tocht eindigt in Wijnandsrade in het daar juist gerealiseerde gemeenschapshuis! Als prijswinnaars staan te boek: 1e prijs: P. Coumans, Grachtstraat; 2e prijs: mejuffrouw Savelberg, Hoogbeek; 3e prijs: J. Bock, Vinkenbergstraat. De opbrengst is f 309,=.

Een absolute topper vormt de verkoop van kerst- en nieuwjaarskaarten, in samenwerking met uitgeverij Muva uit Valkenburg. De verspreiding heeft plaats vanuit pension Van Weersch in de Graafstraat. Vandaar worden de kaarten gedistribueerd in het dorp om te sorteren en in mapjes te stoppen. Na etikettering op het bedrijf zijn ze klaar voor de verkoop.
Gedurende tien zaterdagen worden meer dan 80 dorpsgenoten naar alle delen van Zuid-Limburg vervoerd om, onder soms barre weersomstandigheden, de kaarten te verkopen. De uiteindelijke opbrengst in het eerste jaar bedraagt f 4.800,=.

Op de jaarvergadering van 28 november 1969 geeft Harry Winthagen te kennen niet meer beschikbaar te zijn voor een bestuursfunctie. Dorus van Gessel neemt tijdelijk het penningmeesterschap onder zijn hoede (tot 1 juli 1970, als hij wordt opgevolgd door Maria Muyrers-Reneerkens), Jean Sleijpen blijft secretaris en Fon Weusten wordt de nieuwe voorzitter.

Op 31 december 1969 heeft het Fico f 20.000,= bij elkaar.
In dit eerste jaar verzorgt het Fico, samen met de Stichting, een aantal wijkbijeenkomsten in het dorp. Naast informatieverstrekking over de plannen van de Stichting wordt er op deze avonden ook driftig leden geworven voor het Fico.

Ook in 1970 komt ruim f 20.000,= binnen. Een blik op de inkomsten vertelt dat de enveloppenactie bijna f 10.000,= oplevert. Verdere inkomsten zijn: oranjebal f 232,=; fancy-fair f 1.500,=; verkoop wandelroutes f 362,=; droppings f 393,=; sorteren kerstkaarten f 1.025,=; verkoop kerstkaarten f 3.719,=; giften en renteopbrengst f 2.643,=.
Na aftrek van de kosten bedraagt het batig saldo op 1 januari 1971 ruim f 37.000,=.

Na twee turbulente jaren, die bol staan van activiteiten, wordt het enigszins rustiger aan het Fico-front. Met enkele kleinere acties (kienavonden, droppings etc.) en de enveloppenactie, loopt het batig saldo op naar ruim f 46.000,= op 1 november 1971 en f 53.600,= op 1 november 1972.
In de periode tussen 1 november 1972 en 31 augustus 1974 worden de gelden (ruim f 75.000,=) overgedragen aan de Stichting. Het Fico blijft acties voeren (enveloppenactie, kienen, verkoop wandelboekjes, verkoop kerstkaarten). Eén van de laatste activiteiten is een bliksemactie, met een opbrengst van f 4.309,=.
Inmiddels hebben Maria Muyrers-Reneerkens en Jean Sleijpen naast Fon Weusten zitting genomen in het dagelijks bestuur van de Stichting en zetten zich daar verder in voor de realisatie van het gemeenschapshuis.
Op 31 augustus 1974 wordt het Fico officieel opgeheven.

Een bijzondere gebeurtenis in de Fico-periode vormt een actie van de bejaardensoos. In 1972 sturen ze een petitie naar koningin Juliana, waarin ze de vorstin vragen haar invloed aan te wenden om in Schin op Geul het zo gewenste gemeenschapshuis van de grond te krijgen.
Het verzoekschrift is op rijm gezet door Lies Ackermans-Bemelans:

Aan ons geeerbiedigde Keuningin

Van de bejaardesoos van ’t dürpke Schin
Het dürpke heisch eigelek Schin op Geul
En liek zoa rustig aan de Geul
Mit plezerige en wirkzaam luj
Wo vink me dat nog huj?
Toch zint veer neet vol tevrejenheid
Umdat et Gemeinschapshoes nog ummer neet steit
Joare zint veer al aan ’t spare
Dubbeltjes en gülles aan ’t vergare
Um dat kapitaal biejein te kriege
en va joar tot joar gont de koste nog stiege
Zoa hubbe ieverige Fico-luj
51.000 gülle biejein tot op huj
Dat is nog mer eine druppel op eine glujende stein
Leef Keuningin, wo krieg veer zoveul biejein?
En wat kinne veer doaan doon
Dat veer onder zo ein erm gemeinte stoon
Veer auwtjes hubbe waal um te leve
Mè zoveul kinne veer aug neet geve
Dat et Gemeinschapshoes zo neudig is
Ondervinge veer et meist, dat is gewis
Es in der winter La Baraque neet werm is te kriege
Van de ongemekkelige steul nog te zwiege
Kom veer in Hotel Salden biejein
Mit oze bejoarde verein
Veer hubbe toch al neet meij zoveul in ’t leve
’t Mog lich dat os die drie oere in de week zint gegeve
Mé es veur Poasche de gaste wir verschiene
Zouw veer waal allemool kinne griene
Weg zint dan auch de gemekkelige steul
Da mot veer verhoeze noa La Baraque onge aan de Geul
De meiste van os klage van pien in der rük
En verschillende komme gehoepele op ein kruk
Woveur mot dat toch zoaeine rompschlomp geve
’t Kump meschien nog meet mej tot stand in oos leve
Wat zou veer dat toch joamer vinge
Wo veer toch auch ede moand oos üfferke bringe
Och leef Vorstin zoa is et leve van de bejoarde van Schin
Wilt geer toch estebleef ins komme kieke
in Beek kint deer met et vleegmeschien neerstrieke
Dan kin deer uch euvertuge komme
Wie neudig dat get mot were ondernomme
En deer zult zeen Edele Vorstinne
De boere hubbe eine betere stal veur de hinne
Noe wol veer ins aankloppe bie Uch leef Landsvrouwe
Um os te helpe bie dat boewe
En Uch, Majesteit, auch ins te vroage
Um é bietje bie te drage
Auch Prins Bernhard de gowe man
Meschien auch ins in et kammezoalsteschke veule kan
Dè haad meschien nog eurges ein verborge schat
Die hè tot op huj vergete had
Och allerleefste Prins en Vorstin
Ens es deer noe gunstig reageert op dit schrieve
Zul veer uch eiwig dankbaar blieve
En ich durf uch al te zégge
Dat deer der ierste stein moogt leggen

Koningin Juliana laat weten dat zij “het prachtige gedicht met belangstelling heeft gelezen”. Haar secretaris, mr. R. Rochat, schrijft verder: “Hare Majesteit heeft een en ander aanleiding gevonden de aandacht van de minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk op uw probleem te vestigen.”

la_baraque_1974

Het nieuwe en oude gemeenschapshuis nog ‘gebroederlijk’ naast elkaar